Entrevista eskluzivu ho KAPRES Amorin Vieira: “Ha’u hakarak muda ema nia moris”

Entrevista eskluzivu ho KAPRES Amorin Vieira: “Ha’u hakarak muda ema nia moris”

posted: Wednesday, March 08, 2017 | 0 comments | 200 Views

Kandidatu Prezidenti Repúblika (KAPRES) Independenti ba periodu 2017-2022, Amorin Vieira, hakarak atu muda povu nia moris husi izolamentu ba iha moris realidade.

Tanba tuir KAPRES ho númeru sorteiu 3 ne’e katak, maski Timor Leste (TL) ukun-an tinan 15 ona, maibé povu seidauk sente rezultadu husi ukun-an ne’e loloos.

Ne’eduni Amorin Vieira mós orgullu tebes, halibur apoiantes 5.000 tuir lei eleitorál haruka, no rejistu iha Tribunál Rekursu (TR) sai hanesan kandidatu Prezidenti Repúblika ida, hodi kompete iha eleisaun prezidensial (20/3/2017).

Maibé pergunta ne’ebé mosu mak ne’e, mudansa saida mak KAPRES ne’e atu halo? Ho meius saida? No muda ema nia moris oinsa, tuir vizaun no misaun KAPRES númeru 3 ne’e. Tuir mai ami hatun kompletu entrevista eskluzivu, Jornalista Jornal Nacional Diário (JND) Jeronimo de Sa Benevides, ho, Amorin Vieira (AV), iha nia rezidénsia, Bairo Mariner Beto, Suku Comoro, Postu Administrativu Dom Aleixo, Munisípiu Díli, foin lalais ne’e.

JND. Senhor bele esplika, tanba sa maka ita bo’ot hakarak kandidata-an ba Prezidenti Repúblika (PR)?

AV: Ha’u kandidatu-an tanba ho razaun, hakarak atu halo mudansa ba ema hotu nia moris, inan aman sira iha foho, maun alin sira ne’ebé iha foho no mós iha Díli laran. Tanba ita hatene iha deklarasaun polítika barak, dehan atu liberta nasaun no povu. No ita hatene husi ita nia hino nasional mós hateten liberta povu. Iha hino nasional ne’e klaru liafuan ida dehan gloria ao povo, mas ita haree agora  povu seidauk sente buat ne’ebé maka ita hotu hakarak. Tanba ne’e mak, ita hakarak kandidata-an la’os atu ba ukun maibé atu halibur ema hotu serbisu hamutuk.

JNS. Ita kandidatura ne’e inisiativa rasik, ou apoiu husi entidades balun?

AV: Ne’e inisiativa ha’u nian rasik, tanba haree husi prosesu luta ne’e, maske ha’u moris iha tinan 1974, maibé iha 1980 ba leten, ha’u mós involve-an ona iha prosesu luta ba independénsia ida ne’e. Partisipa no rona prosesu ne’e la’o oinsa, entaun husi ne’e ha’u komesa iha ona hanoin, ita aprende mós buat barak husi istória, ida ne’e sai mós hanesan motivasaun ba ha’u hodi kandidatu-an.

JND. Saida mak sai hanesan ita nia programa, vizaun no misaun?

AV: Ita iha vizaun ne’ebé hakarak haree dame no domin, iha ita nia rain ne’e, atu fó oportunidade ba ema hotu la’os ema balun deit, tanba ne’e ita mai ho moto ka tema ida katak “Ha’u mai ho Maromak nia domin i ho Maromak nia domin buat hotu sei la’o di’ak”. Programa atu hato’o ba inan-aman no maun alin sira hotu iha Timor laran tomak maka ne’e, ita hakarak iha justisa, hakarak iha igualdade, hanesan asesu ba dezenvolvimentu ekonomia ninian no mós hakarak kombate korupsaun, entaun  programa tolu ne’e maka sai hanesan prioridade ba ita nia asaun durante kampaña.

JND. Ita nia kandidatura ne’e kandidatu independenti, maibé karik ita mós apoiu ruma husi partidu politikus balun?

AV: Durante ita la’o hanesan independenti, ita hanesan independenti duni tanba to’o agora seidauk iha partidu ida ruma ou grupu balun maka halo aprosimasaun ho ita no ita mós seidauk halo aprosimasaun ho partidu ka grupu balun, ne’ebé ita ne’e hakarak hatudu duni katak ita ne’e independenti duni.

JND. Ita bo’ot mai ho kandidatu independenti, liga ba  rekezitus ne’ebé husi Tribunal Rekursu ninian, atu rejistu kandidatu ida tenki iha proponentes ka asinantes nivel nasional ema  5000 no kada Munisipiu ida  asinantes 100, halo nusa ita  hetan ida ne’e ?

AV: Ita iha kolega balun, ita partisipa hamutuk iha rezisténsia, entaun ita halibur malu tau ideias hamutuk, sira komesa la’o, i kolega balun rona tan hakarak involve, entaun fó posilibidade mai ita hodi priense kritéria ne’ebé hakerek iha konstituisaun no to’o ikus ita ba rejistu duni iha Tribunal Rekursu no hetan aprovasaun sai mós hanesan kandidatu Prezidenti Republika ba periodu 2017-2022.

JND. Ita preparasaun ba kampaña eleitoral?

AV: Ita agora prepradu ona atu kampaña, maibé ita  nia kampaña maka la hanesan ho kandidatu Prezidenti sira seluk, tanba ne’e maka ita mai ho hanoin ka tema ida katak dalan ba kafernaun, dalan ba kafernaun ne’e katak uluk iha tempu Jesus ninian kafernaun ne’e, fatin ida ne’ebé ke ema lakohi ba tanba mota, tanba fatuk, maibé Jesus hakas-an hodi to’o ba ema sira ne’e nia fatin. Iha ne’ebá ne’e hodi dehan Maromak nia liafuan. Entaun ho ida ne’e ita mós hamriik konvida ema hotu atu moris tuir saida mak Jesus hanorin ba ita.

JND. Mais ou menus ita nia tipu kampanha ne’e oinsa?

AV: Tipu kampaña ida agora iha mundu ne’e aberta ka nakloke, sira ba koalia iha mikrofone, ema hotu-hotu rona i fatuk sira mós rona, maibé ida ita nian ne’e hakarak koalia direta ho ema, koalia direta ho inan-aman sira, atu hodi hatene loloos sira nia nesesidade ne’e saida? sira nia moris ne’e oinsa? Hodi ita atu fó tempu no oportunidade ba sira serbisu hamutuk ho ita, la’os ho retórika deit.

JND. Timor-Leste iha iha Munisipiu  sanulu resin tolu (13) no mos Postu Administrativu nen nulu resin lima (65), ita nia kampanha ne’e atu halao iha kapital Dili  deit ka ba mos iha Munisipiu 13  no kontinua ba to’o Postu Administrativu sira balun ?

AV: Ita nia planu kampaiña Munisipiu 13 ne’e ita sei kobre hotu, depende ba orariu kampaiña ne’ebé sei fó husi Sekretariadu Tekniku Administrasaun Eleitoral (STAE), tanba karik loron abertura, iha Munisípiu ida ne’e kandidatu ida ne’e mak ba, kandidatu ida tenki ba fali iha Munisípiu seluk, nune’e troka malu tama sai Munisípiu sira hotu to’o loron kampaiña nian remata no ita mós sei la’o tuir ida ne’e. Ho nune’e ita nia orariu sei hahú  loron 3 Marsu iha Munisípiu Baucau hodi kontinua fali ba Munisípiu seluk no ikus liu mak iha Munisípiu Díli.

JND. Haree Oinsa ho ita nia fundus ba kampaña mai husi ne’ebé?

AV: Sim ha’u lee tiha jornal ida ne’ebé fó sai konaba maun Taur Matan Ruak nia deklarasaun katak, polítika dolar 3 ne’e la di’ak, ha’u hanoin maun Taur nia deklarasaun ne’e klaru lós ona, dala barak ha’u sei koalia ho kolega sira durante ami la’o atu halibur ema nia eleitoral hodi priense kriteria konstitusional asinantes 5000 ne’e, ha’u hatete ba sira, ha’u Amorin Viera kiak hanesan Jesus, Jesus mai iha mundu ne’e ho kiak, nune’e ami osan la iha, mas ami obriga-an tenke la’o. Jesus kiak wainhira nia inan tama ema nia uma ka kuartu, husu kuartu ida atu moris iha kuartu ne’e maibé ema ne’e dehan, kuartu ne’e ema aluga tiha ona, entaun wainhira ema mai ho osan bo’ot mai, uma ne’eduni ema ida kos uluk ne’e sai tiha ba liur tanba nia iha osan, entaun nia simu ema ne’ebé ho osan bo’ot ne’e hodi toba iha kuartu laran. Entaun sira hatete so fatin ba Jesus deit maka fatin ida aat liu iha bibi luhan, entaun maske nia Maromak nia oan, nia simplisidade nia ba moris bibi luhan i aat liu tan ema hakohi nia fatuk kuak mas ohin loron ita hakarak marmer. Tanba Ne’e hau hakarak dehan ha’u kiak hanesan Jesus, komesa ami la’o ema barak dehan kiak hanesan nia ne’e atu halo saida, mas ha’u hatene ha’u nia-an, ha’u mós kiak hanesan Jesus, maibé ha’u mós hatene ha’u nia-an, katak ha’u mai ho Maromak nia domin, buat hotu sei la’o lós.

JND. Ita bele husik hela mensajen ruma ba ita nia povu tomak relasiona festa  demokrasia ka elisaun prezidensial ne’ebé ita sei hasoru iha loron 20 Marsu agora ne’e ?

AV: Festa demokrasia ne’e termus polítika ema nian, demokrasia ne’e la’os normas ka valores kultura, demokrasia ne’e opiniaun popular i ita iha Timor. Ita iha nia kultura i iha valores. Nune’e ha’u mensajen ba maun alin no inan-aman sira iha Timor laran tomak katak, ita prepara ita nia-an hodi simu rezultadu ne’ebé maka Maromak hakarak.

JND. Eleisaun ka festa demokrasia ne’e, diretu soberania povu nian, nune’e iha eleisaun no anunsia rezultadu ikus, karik  ita bo’ot lakon simu rezultadu ne’e ka lae ?

AV: Ita prepara-an atu simu saida deit maka povu Timor tomak hasai ho sira nia fuan, tanba ho honestidade no fuan maka bele lori ita ba fatin ne’ebé di’ak. Tanba ne’e ita hotu hatene wainhira Jesus foti nia liman ba leten no liman sorin  taka ba fuan hodi  dehan, Maromak  presiza imi nia fuan la’os ita nia kan. Ne’ebé sé deit ba kolega, maun no tiu sira ne’ebé maka partisipa iha eleisaun no kandidatu-an ba prezidenti hotu ne’e, ita hotu prepara ita-an, ita nia fuan atu hodi simu saida deit Maromak desidi ba futuru ba nasaun ida ne’e nian, tanba ita hotu hatene no dala barak ita hamulak katak rai Timor ne’e rai lulik no rai sagradu.***

Be Sociable, Share!